Wat deed Haren?

De discussie over de bestuurlijke toekomst van Haren is al oud. Geregeld duikt hij weer op, om daarna vaak weer weg te zakken. We zetten op een rij wat Haren zelf deed om na te denken over onze toekomst. En welke keuzen de raad achtereenvolgens maakte, weer terugdraaide, of juist niet maakte. Het is een samenvatting van de belangrijkste stappen sinds 2008. De relevante documenten war wij ons op baseren kunt u vinden bij de links in de tekst.

 

2008

In mei 2008 besluit de raad een intensive samenwerking met Tynaarlo aan te gaan. Uit het raadsvoorstel “Convenant samenwerking Haren-Tynaarlo: “Wij hebben ons de vraag gesteld of de omvang van onze gemeentelijke organisatie nu en in de toekomst voldoende is om de goede uitvoering van het dagelijks bestuur te waarborgen. Wij zijn tot de conclusie gekomen, dat wij een aantal taken goedkoper, beter en met meer waarborgen voor kwaliteit en continuïteit kunnen uitvoeren als we dat samen met anderen doen.”

 

2009

De samenwerking wordt alweer beëindigd in augustus 2009. Ondertussen doen andere gemeenten in de provincie onderzoek (VGG-rapport Steeds Krachtiger Besturen in Groningen)naar hun bestuurskracht. Haren doet niet mee onder verwijzing naar Tynaarlo. De raad vraagt zich niet af hoe het nu moet de geconstateerde knelpunten.

 

2010

Een nieuw gekozen raad organiseert in december een werkbijeenkomst over de toekomst: een toekomstvisie moet er komen, in samenspraak met inwoners. Een eerste stuk (Laten zien zonder weten- visie 2020) van het college wordt besproken. De raad is kritisch, er ontstaat discussie over wat er wel en niet in een visie hoort en wanneer het verstandig is dit met inwoners te bespreken.

 

2011

In maart doet college verslag van de organisatie-ontwikkeling. Die is in gang gezet omdat er wat interne problemen waren en ook de vastlopende discussie over de visie was een aanleiding: “Aanleiding was een aantal vraagstukken die eerder het jaar speelden zoals het traject rond visie en participatie, de eerste ervaringen van het college, het vertrek van de huidige secretaris en de ombuigingen. De aandachtpunten liggen zowel op organisatorisch als op bestuurlijk vlak.

 

In april doet het college een nieuw voorstel (Plan van aanpak visie Haren 2025) om te komen tot een toekomstvisie. Ook dit wordt kritisch ontvangen. In mei doet het college weer een voorstel in een raadsbericht. In december 2011 bespreekt de raad het eerste resultaat. Opnieuw is de raad kritisch: de visie is te weinig toekomstgericht. Hij houdt geen rekening met de komende overheveling van taken vanuit het rijk (decentralisaties), niet met de onderzoeken naar bestuurskracht in de provincie (zie pagina Wat deed de provincie) , niet met uitspraken van het rijk over bestuurskrachtige gemeenten. Het college krijgt in een motie opdracht (2011-12-19 Motie bestuurlijke visie 2012-2025)om een sterkte-zwakte analyse te laten doen en samenwerking te onderzoeken.

 

2012

In de loop van 2012 komt dit onderzoek van de grond. De sterkte-zwakte-analyse is zeer kritisch. Het wordt duidelijk dat alleen blijven niet haalbaar is: de organisatie is kwetsbaar, er zijn veel één-pitters, het is niet mogelijk voldoende specialisten in huis te hebben wat leidt tot hoge inhuurkosten, de werkdruk is zeer hoog, de kwaliteit staat onder druk, nieuw beleid komt niet van de grond. En dan moeten de nieuwe taken voor de gemeente nog komen.

 

2013

In januari en februari 2013 stelt de gemeenteraad de conclusies vast. Pikant genoeg is dat een paar dagen voordat het rapport ‘Grenzeloos gunnen’ verschijnt, dat adviseert tot grootschalige herindeling. Zie hiervoor Wat deed de provincie. De raad besluit de mogelijkheden tot samenwerking te onderzoeken. Herindeling wordt uitgesloten.

 

In juni doet het college verslag van de mogelijkheden tot samenwerking. Omliggende gemeenten zijn inmiddels allemaal bezig met herindeling. Samenwerking om Harense knelpunten op te lossen is niet aan de orde. De raad besluit met grote meerderheid het college te vragen drie herindelingsopties nader uit te werken. En om over de sterkte-zwakte-analyse en de herindeling met inwoners te praten.

 

In het najaar vinden enkele inloopavonden plaats, die onrustig verlopen. Er heeft zich inmiddels een burgercomité gevormd, voor wie het allemaal te snel gaat. De raad beslist in oktober dat nog meer onderzoek nodig is. En bij amendement dat de optie van een herindeling met Hoogezand, Slochteren en Menterwolde geen voorkeur heeft.

 

In november volgt dan de beslissing om voorlopig te kiezen voor een herindeling met Groningen en Ten Boer, ondanks dat veel inwoners de voorkeur geven aan Tynaarlo. Over Tynaarlo zegt het voorstel onder andere: “Deze optie bevat met name risico’s op het gebied van bestuurskracht, duurzaamheid , afstand burger-bestuur en provinciale loskoppeling.” De matige bestuurskracht en onzekerheid over wat de provincies zullen doen (tegenwerken, wordt Haren Drents of Tynaarlo Gronings) lijkt de doorslag te geven.

 

Door twee moties aan te nemen besluit de raad een definitief besluit pas te nemen na het goed informeren van de inwoners en hen de kans te geven zich uit te spreken over het raadsbesluit bij de verkiezingen van 2014. Een burgerinitiatief dat aandringt op uitstel van een raadsbesluit tot juni 2014 wordt verworpen.

 

2014

Bijeenkomsten over het raadsbesluit verlopen opnieuw rumoerig en worden deel van de verkiezingsstrijd. De uitslag van de burgerraadpleging is duidelijk: ruim 70% van de kiezers verwerpt het besluit tot fusie met Groningen en Ten Boer. Na vorming van een nieuw college besluit de raad om het gesprek met de inwoners opnieuw te voeren. In het najaar vinden enkele bijeenkomsten plaats en een digitale peiling.

In een voorstel aan de raad trekt het college de conclusie dat weliswaar het gezonde verstand uitwijst dat fusie met Groningen en Ten Boer de beste optie is, maar dat men de voorkeur geeft aan een herindeling met Tynaarlo, met name omdat inwoners dat graag willen. Het college is glashelder dat zelfstandigheid geen optie meer is. Vooral de bijgewerkte sterkte-zwakteanalyse geeft hiervoor de doorslag. Samengevat geeft die de volgende conclusie: “De gemeente ziet zich gesteld voor diverse ontwikkelingen die veel vergen van de organisatie:

  • een toename van vaak complexe taken;
  • een permanent proces van herverdeling van taken;
  • toename van regelgeving en juridificering (interventies door juridische procedures en

instanties)

  • gelijktijdig een beperking van de financiële speelruimte en de noodzaak tot bezuinigingen.”

Het is duidelijk dat Haren dat niet alleen redt.

 

2015

De raad in januari 2015 besluit inderdaad om de mogelijkheid van fusie met Tynaarlo te onderzoeken. Tynaarlo was zich – na de afwijzing in 2013 – aan het oriënteren op andere gemeenten en heeft tijd nodig. Pas in het najaar wordt duidelijk dat Tynaarlo niet op korte termijn zal beslissen. In december 2015 doet het college het voorstel om toch zelfstandig te blijven. Volgens het college is het tij gekeerd. De extra taken zijn goed te doen. Financieel valt het allemaal mee. Met organisatie-ontwikkeling is de ambtelijke organisatie te versterken. De raad vraagt om onderbouwing van die stellingen. Maar het besluit tot zelfstandigheid wordt genomen. Een brief van Gedeputeerde Staten die erop aandringt toch te gaan praten met Groningen en Ten Boer wordt terzijde gelegd. Ook een uitnodiging van Groningen om te komen praten en dat niet langer uit te stellen wordt afgewimpeld.

2016

De raad besluit in januari tot een onderzoek dat moet aantonen dat Haren zelfstandig kan blijven. Zie voor hoe verder ging de pagina Wat deed de provincie vanaf december 2015.